Las 2010

Narodziny rzeki

admin — Sat, 11 Sep 2010 19:02:50 +0000

Z tym urzekającym miejscem związana jest legenda. Głosi ona o pięknej dziewczynie, imieniem Lana, która zakochała się w przystojnym młodzieńcu Dobrzynie. Nie dane jej jednak było go poślubić. Zrozpaczona nie mogła powstrzymać potoku łez. Spadały one na miękką ziemię, aż nagle ona sama podzieliła rozpacz dziewczyny – i rozlała źródłem rzekę, Łynę. Rezerwat „Źródła Rzeki Łyny” to położony w głębokim wąwozie źródliskowy obszar, z którego wypływa wiele strumieni, dających początek Łynie. Miejsce jest tak malownicze, jak doliny górskich potoków. Panuje tu swoisty mikroklimat. Nawet w najgorętsze dni wystarczy znaleźć się blisko źródeł, by poczuć ożywczy chłód. Zupełnie jakby działał tam super wydajny klimatyzator.

Osobliwością rezerwatu jest występowanie zjawiska erozji wstecznej wód wypływających ze źródeł. Wymywane piaski spływają po nieprzepuszczalnych iłach, wynoszone w dół wąwozu, dzięki czemu następuje ciągłe cofanie się źródeł Łyny. To unikatowe zjawisko niespotykane na nizinach. O niepowtarzalności tego niewielkiego obszaru świadczy współistnienie wielu elementów środowiska o wyjątkowych cechach. Najważniejsze z nich to urozmaicona rzeźba terenu i głęboko wyrzeźbiona rynna rzeki Łyny oraz bogata flora i fauna. Połączenie kilkunastu wypływów daje tu początek największej rzece Warmii i Mazur .

Najwyżej usytuowany punkt w rezerwacie znajduje się na wysokości 190 m n.p.m., dno wąwozu w najwyższym punkcie źródeł rzeki Łyny leży na wysokości około 150 m n.p.m. Powierzchnia rezerwatu porośnięta jest lasem liściastym, w wieku 120-140 lat. Stałymi mieszkańcami rezerwatu są sarny, przechodnimi- jelenie i łosie. Profesor Stanisław Czachorowski do źródeł Łyny po raz pierwszy wybrał się ponad 30 lat temu. Opowiadając o początkach Łyny twierdzi, że nawet z perspektywy tych trzech dziesięcioleci zmiany w rzeźbie terenu przy źródliskach są bardzo znaczne. A przecież źródła Łyny biją co najmniej od 10 tysięcy lat…

Redakcja – Andrzej Pawlik

Zdjęcia – Sławomir Ostrowski

Opracowanie akustyczne – Marian Dąbrowski

Owad jaki jest – każdy widzi..?

admin — Sun, 05 Sep 2010 11:53:51 +0000

Jeśli są pożyteczne, lub w opinii człowieka, za takie uchodzą – człowiek odnosi się do nich z przyjazną rezerwą. Lubimy przecież pszczoły za to, że produkują miód, cenimy mrówki za ich pracowite życie w ściśle podzielonej zadaniami społeczności, cieszymy oko różnobarwnymi motylami, przypisując im delikatność, niewinność i zwiewność. Znacznie bardziej radykalnie klasyfikujemy owady, które – ludzkim zdaniem – szkodzą. Nikt nie lubi latem brzęczących i kąsających komarów. Człowiek najchętniej przegoniłby je z Ziemi raz na zawsze. Z odrazą spoglądamy na biegające w pomieszczeniach karaluchy i rybiki cukrowe. Z troską patrzymy na drzewa stoczone przez kołatki. Kiedy w pobliżu nas leci szerszeń – opuszczamy to miejsce w pośpiechu. Szarańczy najchętniej nigdy nie chcielibyśmy oglądać w naszych ogródkach. Wobec owadów, które -według ludzi- szkodzą, mamy dwa rodzaje reakcji: uniknąć lub zabić.

Czy naprawdę świat owadów jest tak jednoznacznie podzielony? Czy istnieją tylko dwie kategorie: „dobry” i „zły”? Każdy, kto choć pobieżnie wniknął w świat owadów wie, że taki podział jest zaprzeczeniem naczelnej zasady rządzącej Naturą. Głosi ona, że istnienie każdego organizmu jest uzasadnione. Każdy organizm jest elementem większej biologicznej układanki. Eksterminacja jakiegokolwiek gatunku prędzej czy później wytworzy negatywną pustkę, przerwie łańcuch pokarmowy, zakłóci lokalny lub globalny ekosystem. Ta sama zasada obowiązuje też w świecie owadów. Ludzie nie tolerują much. Nie znaczy to jednak, że ich istnienie nie ma uzasadnienia w przyrodzie. Jak tego dowieść? Na to i inne pytania odpowiada hydrobiolog – dr Lech Pietrzak.

Leśny Kompleks Promocyjny

admin — Sun, 05 Sep 2010 11:53:08 +0000

Leśne Kompleksy Promocyjne służą popularyzacji wiedzy o przyrodzie i gospodarce leśnej prowadzonej na zasadach ekologicznych. Są to obszary o szczególnym znaczeniu naukowym i badawczym,. Wyniki prowadzonych tu badań pozwalają na doskonalenie metod gospodarowania w lesie i określenie granic ingerencji człowieka. W Leśnych Kompleksach Promocyjnych prowadzi się wzorcową gospodarkę zgodnie z zasadami trwałości użytkowania lasów i zachowania ich wartości przyrodniczych.

LKP- Lasy Mazurskie- utworzono w 2002 roku . Obejmuję on Puszczę Piską, której lasami administrują Regionalne Dyrekcje Lasów Państwowych w Białymstoku i Olsztynie oraz Stacja Naukowa PAN w Popielnie. Puszcza Piska położona jest na Pojezierzu Mazurskim w regionach Równiny Mazurskiej, Krainy Wielkich Jezior Mazurskich oraz częściowo Pojezierza Mrągowskiego. Jest jednym z największych obszarów leśnych Polski północnej.Mimo zatracenia pierwotnego charakteru , ciągle stanowi wartościowy obiekt, interesujący dla znawców i miłośników przyrody oraz dla turystów. Leśny Kompleks Promocyjny Lasy Mazurskie grupuje 5 Nadleśnictw; Spychowo, Mrągowo, Strzałowo, Maskulińskie, Pisz oraz Stacja Badawcza PAN w Popielnie.

We wszystkich Nadleśnictwach kładzie się szczególny nacisk na edukację ekologiczną prowadzoną w sposób interesujący, barwny i różnorodny. Służą temu liczne ścieżki przyrodnicze, salki edukacyjne, wyjazdy plenerowe, wystawy , prelekcje, konkursy ,przeznaczone głównie dla dzieci i młodzieży.

Żubry

admin — Wed, 01 Sep 2010 14:08:31 +0000

Puszcza Borecka to niezwykle cenny przyrodniczo zakątek w północno-wschodniej Polsce. Położona jest na skraju Pojezierza Ełckiego. Nazwa puszczy wywodzi się od miejscowości Borki, którą według ludowych przekazów założyli bracia Borkowie przybyli tu z Puszczy Kurpiowskiej. Największą atrakcją świata zwierząt jest żyjący tu na wolności żubr.

Pierwsze żubry trafiły do Puszczy Boreckiej w kwietniu 1956 r. z Niepołomic. Były żubry linii białowiesko-kaukaskiej. Od 1962 równocześnie z hodowlą rezerwatową prowadzona była hodowla wolnościowa. Hodowla rezerwatowa prowadzona była do roku 1985 a jej likwidacja dokonała się samorzutnie , gdy żubry wyszły na wolność podczas prac remontowych. Obecnie w Wolisku w byłym Ośrodku Hodowli Żubra, znajduję się platforma widokowa, z której turyści mogą obserwować kilka z 90 tych pięknych zwierzą bytujących w Puszczy Boreckiej.

Od lat Nadleśnictwo Borki sprzedaje odstrzały eliminacyjne myśliwym, którzy płacą za nie od kilku do kilkunastu tysięcy euro Zgodę na odstrzał starych lub chorych zwierząt wydaje każdorazowo minister

środowiska. Pieniądze uzyskane w ten sposób są przeznaczane na utrzymanie stada.

Żubry w Puszczy Boreckiej są najzdrowszym stadem w Polsce, a to ze względu na specjalną dietę, którą opracowali na zlecenie Nadleśnictwa Borki naukowcy z SGGW w Warszawie.

Podniebny patrol

admin — Thu, 26 Aug 2010 11:12:13 +0000

W opinii wielu jest nieefektowny, może nawet brzydki. Brakuje mu wdzięku i niezbędnego w lotnictwie romantyzmu… ale bez niego trudno sobie wyobrazić współczesne rolnictwo, leśnictwo czy straż pożarną . To swoisty wół roboczy. Wół, często od najbrudniejszej roboty… M18 Dromader , zwany potocznie „Podniebnym Strażakiem”…

Jego wygląd jest czysto praktyczny. Żadnych upiększeń, zbędnych elementów, stylistycznych fanaberii. Jednak zadania, które przychodzi mu wykonywać to misje często bardziej ryzykowne od tych wykonywanych przez maszyny wojskowe. M18 Dromader to w istocie latający zbiornik z wodą lub innymi środkami gaśniczymi. Kiedy spod brzucha maszyny uwalnia się 2500 litrów wody, pędzących z prędkością 300 km/h w stronę płomieni – widok jest doprawdy imponujący.

Dodatkiem do zbiornika z wodą jest ponad 1000-konny silnik, zbiornik z paliwem i kabina zaprojektowana chyba przez krasnoludka..dla krasnoludka. I oczywiście pilot. Wielu z nich uważa , że trudno o lepszy i bardziej wytrzymały samolot do zadań specjalnych. Dromadery są ostateczną linią obrony, przysłowiową ostatnią deską ratunku. Nadlatują zawsze wtedy, gdy pożar wymyka się spod kontroli tym, którzy próbują ugasić go z ziemi. Wtedy przychodzi polecenie startu. Pilot ma 7 minut na oderwanie się od ziemi. Często trzeba kilkanaście razy pokryć wodą to samo miejsce, by czerwony żywioł skapitulował. Często trzeba latać od świtu do nocy, tak jak to było w Kuźni Raciborskiej. Przez kilka dni piloci oglądali tylko łunę pożarów i czuli unoszący się w powietrzu swąd spalenizny…

Pilot Henryk Gajownik zna wszystkie sekrety i kaprysy Dromadera. Latał nad Egiptem, Sudanem, Iranem i Chile. Gasił największe pożary lasów w Polsce. Od lat nad bezpieczeństwem jego lotów czuwa mechanik pokładowy Krzysztof Rawinis. Obaj zgodzili się opowiedzieć o swojej pracy. Ich opowieść uzupełnił Sławomir Filipowicz – kapitan Państwowej Straży Pożarnej w Olsztynie.

Kraina wody, lasu i piasku

admin — Sat, 21 Aug 2010 21:58:37 +0000

Słowiński Park Narodowy utworzono 1 stycznia 1967 r. Swoją nazwę zawdzięcza Słowińcom – ludności kaszubskiej , która zamieszkiwała niegdyś teren parku. Niepowtarzalne wartości przyrodnicze tego miejsca, spowodowały , że w 1977 r został on zaliczony przez UNESCO do Światowej Sieci Rezerwatów Biosfery. Obejmuje on swoim zasięgiem odcinek wybrzeża od Rowów do Łeby , jeziora Łebsko, Gardno, Dołgi Wielkie i Dołgi Małe oraz przylegające do nich lasy.

Prawdziwym unikatem parku są ruchome wydmy. Wyrzucany przez morze piasek, jest osuszany przez słońce i wiatr i wywiewany w głąb lądu. Proces ten trawa już 5 tys lat. Wysokość wydm przekracza 30 metrów. Park jest domem dla olbrzymiej ilości gatunków ptaków min spotkać tu można puchacza, żurawia, bociana czarnego, bojownika bataliona, a zimą różne gatunki kaczek, tracze , czy łabędzie krzykliwe. W lasach bytują jenoty, jelenie , borsuki, lisy i łosie. Na plaży czasami odpoczywają foki.

Słowiński Park Narodowy to także gigantyczne skupisko rzadkich roślin. Natknąć się tu można min. na rosiczkę, piaskownicę, wrzosy, rukwiel nadmorską czy storczyka plamistego. Wśród drzew dominuję sosna ale rosną także malownicze dęby, świerki i buki. Park jest udostępniony dla turystów, ale można poruszać się tylko powyznaczonych szlakach.

Świat według bobra

admin — Fri, 13 Aug 2010 16:50:19 +0000

Słynie z wielkich zdolności inżynierskich. Jest inteligentny i kreatywny. Urodzony budowniczy. Potrafi zmienić środowisko tak, by odpowiadało jego potrzebom. Ścina drzewa, żłobi kanały, buduje tamy oraz skomplikowane mieszkania z fosami i ukrytymi podwodnymi wejściami. Idealną kryjówką są dla niego rzeczne rozlewiska. To tam najchętniej buduje swoje domy i nory. Wielkość kwater jest imponująca. Ich podstawa dochodzi do trzech metrów szerokości. Drewniany kopiec wznosi się nawet 2 metry nad gruntem. To właśnie nad ziemią znajduje się najważniejsza część mieszkalna. Miejsce do spania wyścielone jest gałązkami, liśćmi i wiórkami. Jest miękkie i wygodne. Pod ziemią znajduje się przedsionek połączony wieloma korytarzami. Taki system zapewnia mu maksimum bezpieczeństwa w razie najścia ze strony intruzów. Zawsze znajdzie wyjście, wychodząc czy wypływając daleko od domu. Dodatkowo każde wejście do nory jest doskonale zamaskowane wieloma gałęziami.

Gdyby zatem brać pod uwagę poczucie estetyki, komfortu i higieny domowej mogłoby się okazać, że ten inteligentny gryzoń przewyższa pod tym względem także ludzi…

Bóbr europejski jest największym przedstawicielem naszych gryzoni. Długość ciała wraz z ogonem dochodzi do 130 cm, a masa ciała osiąga 18-35 kilogramów. Może żyć do 30 lat. Jest stuprocentowym roślinożercą. Naliczono około 200 gatunków roślin jedzonych przez bobry. Latem są to przede wszystkim rośliny zielne. Dopiero w październiku zaczyna intensywnie ciąć drzewa i krzewy liściaste. Najbardziej odpowiadają mu osika, dąb, grab, jesion, klon i brzoza. Mniej mu smakuje olsza z powodu gorzkich garbników zawartych w korze. Sporadycznie ogryza także pnie sosen i świerków, ale smaku żywicy nie cierpi. Z krzewów lubi pogryzać wierzby oraz leszczynę. Zjada korę, miazgę, pędy i liście. Nie żywi się drewnem, chociaż przegryza nawet grube konary ściętych dębów. Robi to tylko po to, by zetrzeć i naostrzyć zęby.

Bobry są bardzo rodzinne i wierne. Jeden partner/partnerka na całe życie. Starsze rodzeństwo opiekuje się młodszym. Między rodzicami – pełne partnerstwo. Model wręcz idealny. Tylko pozazdrościć. Aktywnie bronią swojego terytorium przed innymi bobrami. Pływają wolno, ale świetnie nurkują. Mogą przebywać do 10 minut pod wodą. Prowadzą nocny tryb życia i zawsze są bardzo ostrożne. Przeważnie nie oddalają się zbyt daleko od wody, ale jeśli zabraknie im dobrych drzew do ścinania, potrafią dokonywać kilkusetmetrowych wycieczek po gałęzie. Na rzekach konstruują solidne tamy dzięki którym powstają rozlewiska. Czują się w nich najbezpieczniej.

Do każdej pracy podchodzą z wielką precyzją i starannością… Przekonała nas o tym Marlena Boroń – zootechnik ze Stacji Badawczej Polskiej Akademii Nauk w Popielnie nad Jeziorem Śniardwy. Znajduje się tam unikatowa ferma bobrów.

Redakcja – Andrzej Pawlik

Narrator – Marlena Boroń

Dźwięk – Marian Dąbrowski

Zdjęcia – Marcin Drążczyk, Stanisław Czachorowski

Konik polski

admin — Mon, 26 Jul 2010 16:05:36 +0000

Konik polski jest jedyną rodzimą rasą koni. Jego protoplastą był dziko żyjący na terenach północno wschodniej Polski, tarpan. Miejscem, w którym podjęto się introdukcji tego unikatowego gatunku jest Ośrodek Polskiej Akademii Nauk w Popielnie. To tam, na popielniańskim półwyspie można podejrzeć dziko żyjące stada tego pięknego zwierzęcia. Konie przebywają w naturalnym środowisku, w otoczeniu innych dzikich zwierząt i na dostatecznie dużym obszarze, który może pomieścić terytoria kilku tabunów. W takich warunkach żyje zaledwie od 7do 8% całkowitej populacji koników. Znawcą ich życia i przyzwyczajeń jest profesor Zbigniew Jaworski, który w Popielnie od 20 lat prowadzi hodowlę i badania nad konikami. Koniki polskie fascynują nie tylko rodzimych przyrodników. Najpiękniejsze zdjęcia i filmy poświecił im włoski fotograf i operator Paolo Volponi

Pomniki przyrody Puszczy Rominckiej

admin — Mon, 26 Jul 2010 14:33:52 +0000

Romowe – prehistoryczne miejsce kultu bałtyckich bóstw. Także miejsce, w którym przedchrześcijańscy Prusowie składali ofiary swoim bóstwom. Od Romowe pochodzi nazwa Puszczy Rominckiej – jednego z najbardziej tajemniczych leśnych zakątków północno-wschodniej Polski. Puszcza zachowana w swoim pierwotnym kształcie, przez tysiące lat. Rządząca się swoimi prawami bez ingerencji człowieka. Nawet dziś są w Puszczy Rominckiej miejsca, w których łatwo spokornieć wobec mądrości i siły przyrody. Tę mądrość doceniali i szanowali Jaćwingowie, Prusowie i Litwini. Pierwsi kolonizatorzy Puszczy. W średniowieczu Puszczę pozostawiono na ponad trzy wieki samą sobie. Polować tam było daleko i niewygodnie, toteż rycerze krzyżaccy, książęta litewscy i polscy królowie pojawiali się w tutejszych leśnych ostępach nader rzadko. ..

Spotkanie ze współczesną Puszczą Romincką potrafi zupełnie zmienić wyobrażenie człowieka o tym, czym jest las. Przywykliśmy przecież do tego, że nawet w nieznanym lesie, prędzej czy później natrafimy na leśny dukt, bodaj ścieżkę, która zaprowadzi nas do jakiegoś domostwa.. W tym lesie, często przez kilkadziesiąt kilometrów nie ma śladów osiadłego życia. „Te, co skaczą i fruwają” potrafią, zwłaszcza latem, naprawdę uprzykrzyć życie śmiałkowi, który postanowi wkroczyć do tajemniczej krainy bóstwa Romowe… Ale jeśli zapomnimy o niedogodnościach, jeśli nie zmęczy nas długi marsz przez podmokłe pastwiska i łąki, jeśli spokorniejemy wobec zniewalającego uroku tego miejsca – Puszcza odwdzięczy się nam po królewsku. Uchyli rąbka tajemnicy i zaprowadzi do miejsc, w których rosną drzewa pamiętające Polskę XV i XVI wieczną. Do miejsc, w których cofający się lodowiec porozrzucał gigantyczne głazy. Na największym z nich – Tytanie – być może przysiadł na chwilę jakiś znużony neandertalczyk…

O najważniejszych pomnikach przyrody tego niezwykłego miejsca opowiedzieli wspólnie: Anna Michowiak – starszy specjalista ds. edukacji w Parku Krajobrazowym Puszczy Rominckiej oraz Henryk Bazylewicz – podleśniczy Nadleśnictwa Gołdap.

Leśne cmentarze

admin — Mon, 26 Jul 2010 13:58:43 +0000

„Za życia skłóceni. Śmiercią pogodzeni. Razem złożyli tu kości. Nie ważne kim byli. Co dotychczas znaczyli. Lecz, że dochowali wierności”….

Ta sentencja widnieje na bramie jednego z podkarpackich leśnych cmentarzy wojennych. Upamiętnia on ofiary I wojny światowej – jednego z najkrwawszych epizodów historii ludzkości. Takich cmentarzy leśnych jest w Polsce wiele. Niektóre dawno już zniknęły z ludzkiej pamięci. O bezimienne mogiły już dawno upomniał się czas. Wiele trzeba się natrudzić, by odnaleźć je w leśnej gęstwinie. Cmentarna leśna roślinność szczelnie ukryła przed wzrokiem ludzkim tamte tragiczne wydarzenia i epizody. Co najwyżej najwytrwalsi poszukiwacze pamiątek z tamtych dni pracowicie omiatają wykrywaczami metali pobitewne pola w nadziei, że znajdą kolejny żołnierski guzik, menażkę, pikelhaubę, może nawet bagnet czy szablę…

Ale są i takie, które z pietyzmem zostały odrestaurowane przez miejscowych leśników i szkolną młodzież. Dla nich pojęcie „historia” nie jest tylko pustym dźwiękiem. Takie cmentarze przypominają o tym, że I wojna światowa nie ominęła polskich ziem. Nawet wtedy, gdy oficjalnie nie było jeszcze Polski na mapie świata. Tereny dawnych Prus Wschodnich są pełne takich leśnych żołnierskich mogił. Dubeninki, Żytkiejmy, Orłowo, Łyna, Moczysko… Gdy wchodzi się do tych miejsc, czas nagle staje w miejscu. Nieomal słychać dźwięk oficerskich gwizdków dających sygnał do ataku i kanonadę z dział… Nawet światło dzienne inaczej przenika przez cmentarne lipy i dęby. Na miejscu żołnierskich pochówków – prawie zawsze dwa krzyże: łaciński i prawosławny. To swoisty znak ekumenizmu. Bo przecież: „nie ważne kim byli. Co dotychczas znaczyli”. Rosyjskie mogiły niemal zawsze zbiorowe. „Tu leży tylu-a-tylu rosyjskich wojowników” – głoszą napisy na betonowych poduszkach. Mogiły niemieckie zaopatrzone w imiona, nazwiska, stopień i datę śmierci. Na ogół w tym samym dniu…

I wszechobecny las. Nie oprze mu się nawet najstaranniej utrzymany cmentarz. Krawędzie mogił okolone mchem, sosny i świerki wyrastające wprost w żołnierskich kwater, leśne konwalie porastające cmentarne ścieżki. Las przecież szanuje pamięć o poległych…

„Historia w lesie” to opowieść o żołnierskich mogiłach uczestników bitwy pod Tannenbergiem, w sierpniu 1914 roku, na terenie dzisiejszej Puszczy Napiwodzko-Ramuckiej. Opowieści podjął się Andrzej Sobotko – emerytowany nadleśniczy z Nidzicy. Jego wiedzę o tamtych czasach uzupełnił Dariusz Walentynowicz – znawca żołnierskich pamiątek z czasów I wojny światowej.